वैद्यकशास्त्रातील नोबेल पुरस्कार 2026 जाहीर;ऑप्टोजेनेटिक्सच्या संशोधनासाठी तिघा शास्त्रज्ञांचा गौरव
Total Views |
Image Source:(Internet)स्टॉकहोम : वैद्यकशास्त्रातील 2026 च्या नोबेल पुरस्काराची घोषणा झाली असून, न्यूरोसायन्सच्या क्षेत्रात महत्त्वपूर्ण योगदान देणाऱ्या तीन शास्त्रज्ञांना हा प्रतिष्ठेचा पुरस्कार जाहीर करण्यात आला आहे. कार्ल डायसेरोथ, पीटर हेगेमन आणि जॉर्ज नागेल यांना प्रकाशाच्या साहाय्याने मज्जापेशींच्या क्रिया नियंत्रित करण्याशी संबंधित संशोधनासाठी संयुक्तपणे हा सन्मान देण्यात आला आहे. स्वीडनमधील कॅरोलिन्स्का इन्स्टिट्यूटच्या नोबेल असेंब्लीने सोमवारी या पुरस्काराची घोषणा केली.
मेंदूच्या अभ्यासाला मिळाली नवी दिशा-
या तिघांच्या संशोधनाचा केंद्रबिंदू ‘लाइट-गेडेट आयन चॅनेल्स’ आणि ‘ऑप्टोजेनेटिक्स’ हा आहे. प्रकाशाला प्रतिसाद देणाऱ्या आयन चॅनेल्सच्या शोधामुळे शास्त्रज्ञांना विशिष्ट मज्जापेशींवर प्रकाशाच्या माध्यमातून नियंत्रण ठेवण्याचा मार्ग मिळाला.
या तंत्रामुळे मेंदूतील न्यूरॉन्स कशा प्रकारे कार्य करतात, त्यांच्यातील परस्पर संबंध कसे असतात आणि त्यांच्या सक्रियतेचा वर्तनावर काय परिणाम होतो, याचा अधिक अचूक अभ्यास करणे शक्य झाले आहे.
ऑप्टोजेनेटिक्स म्हणजे काय?
ऑप्टोजेनेटिक्स हे प्रकाश आणि आनुवंशिक तंत्रज्ञान यांचा वापर करणारे संशोधन क्षेत्र आहे. या पद्धतीच्या माध्यमातून विशिष्ट न्यूरॉन्स प्रकाशाच्या मदतीने सक्रिय किंवा निष्क्रिय करता येतात. त्यामुळे मेंदूतील गुंतागुंतीच्या सर्किट्सचा अभ्यास करण्यासाठी संशोधकांना अत्यंत अचूक साधन उपलब्ध झाले आहे.या संशोधनामुळे मेंदू आणि मज्जासंस्थेशी संबंधित विकारांचा अभ्यास करण्यासाठी नवे मार्ग खुले झाले आहेत.
तिघांमध्ये पुरस्काराची रक्कम विभागली जाणार-
2026 च्या वैद्यकशास्त्रातील नोबेल पुरस्काराची एकूण रक्कम 12 दशलक्ष स्वीडिश क्रोनर आहे. ही रक्कम तिन्ही विजेत्यांमध्ये समान वाटली जाणार आहे. BusinessWorld Online
वैद्यकशास्त्रातील नोबेल पुरस्काराचे अधिकृत नाव Nobel Prize in Physiology or Medicine असे आहे. या पुरस्काराची सुरुवात 1901 मध्ये झाली आणि मानवजातीच्या हितासाठी शरीरविज्ञान किंवा वैद्यकशास्त्राच्या क्षेत्रात महत्त्वपूर्ण शोध लावणाऱ्या संशोधकांना हा सन्मान दिला जातो.
2025 मध्ये कोणाला मिळाला होता पुरस्कार?
गेल्या वर्षी, म्हणजेच 2025 मध्ये, वैद्यकशास्त्रातील नोबेल पुरस्कार मेरी ई. ब्रुनको, फ्रेड रॅम्सडेल आणि शिमोन साकागुची यांना देण्यात आला होता. शरीराची रोगप्रतिकारक यंत्रणा स्वतःच्या पेशी व ऊतींवर हल्ला करण्यापासून कशी नियंत्रित केली जाते, यासंबंधीच्या पेरिफेरल इम्यून टॉलरन्सवरील त्यांच्या संशोधनासाठी त्यांचा गौरव करण्यात आला होता. 2026 च्या पुरस्कारामुळे मेंदू आणि मज्जासंस्थेच्या कार्यपद्धतीचा अभ्यास करण्यासाठी प्रकाशाचा वापर करणाऱ्या संशोधनाला जागतिक पातळीवर मोठी मान्यता मिळाली आहे.
मेंदूच्या अभ्यासाला मिळाली नवी दिशा-
या तिघांच्या संशोधनाचा केंद्रबिंदू ‘लाइट-गेडेट आयन चॅनेल्स’ आणि ‘ऑप्टोजेनेटिक्स’ हा आहे. प्रकाशाला प्रतिसाद देणाऱ्या आयन चॅनेल्सच्या शोधामुळे शास्त्रज्ञांना विशिष्ट मज्जापेशींवर प्रकाशाच्या माध्यमातून नियंत्रण ठेवण्याचा मार्ग मिळाला.
या तंत्रामुळे मेंदूतील न्यूरॉन्स कशा प्रकारे कार्य करतात, त्यांच्यातील परस्पर संबंध कसे असतात आणि त्यांच्या सक्रियतेचा वर्तनावर काय परिणाम होतो, याचा अधिक अचूक अभ्यास करणे शक्य झाले आहे.
ऑप्टोजेनेटिक्स म्हणजे काय?
ऑप्टोजेनेटिक्स हे प्रकाश आणि आनुवंशिक तंत्रज्ञान यांचा वापर करणारे संशोधन क्षेत्र आहे. या पद्धतीच्या माध्यमातून विशिष्ट न्यूरॉन्स प्रकाशाच्या मदतीने सक्रिय किंवा निष्क्रिय करता येतात. त्यामुळे मेंदूतील गुंतागुंतीच्या सर्किट्सचा अभ्यास करण्यासाठी संशोधकांना अत्यंत अचूक साधन उपलब्ध झाले आहे.या संशोधनामुळे मेंदू आणि मज्जासंस्थेशी संबंधित विकारांचा अभ्यास करण्यासाठी नवे मार्ग खुले झाले आहेत.
तिघांमध्ये पुरस्काराची रक्कम विभागली जाणार-
2026 च्या वैद्यकशास्त्रातील नोबेल पुरस्काराची एकूण रक्कम 12 दशलक्ष स्वीडिश क्रोनर आहे. ही रक्कम तिन्ही विजेत्यांमध्ये समान वाटली जाणार आहे. BusinessWorld Online
वैद्यकशास्त्रातील नोबेल पुरस्काराचे अधिकृत नाव Nobel Prize in Physiology or Medicine असे आहे. या पुरस्काराची सुरुवात 1901 मध्ये झाली आणि मानवजातीच्या हितासाठी शरीरविज्ञान किंवा वैद्यकशास्त्राच्या क्षेत्रात महत्त्वपूर्ण शोध लावणाऱ्या संशोधकांना हा सन्मान दिला जातो.
2025 मध्ये कोणाला मिळाला होता पुरस्कार?
गेल्या वर्षी, म्हणजेच 2025 मध्ये, वैद्यकशास्त्रातील नोबेल पुरस्कार मेरी ई. ब्रुनको, फ्रेड रॅम्सडेल आणि शिमोन साकागुची यांना देण्यात आला होता. शरीराची रोगप्रतिकारक यंत्रणा स्वतःच्या पेशी व ऊतींवर हल्ला करण्यापासून कशी नियंत्रित केली जाते, यासंबंधीच्या पेरिफेरल इम्यून टॉलरन्सवरील त्यांच्या संशोधनासाठी त्यांचा गौरव करण्यात आला होता. 2026 च्या पुरस्कारामुळे मेंदू आणि मज्जासंस्थेच्या कार्यपद्धतीचा अभ्यास करण्यासाठी प्रकाशाचा वापर करणाऱ्या संशोधनाला जागतिक पातळीवर मोठी मान्यता मिळाली आहे.
