रेल्वे तिकीट आरक्षणाच्या नियमात बदल; १ नोव्हेंबरपासून १२० दिवसांऐवजी फक्त ६० दिवस आधी करता येणार बुकिंग

    31-Oct-2026
Total Views |

मुंबई : रेल्वेने प्रवास करणाऱ्या कोट्यवधी प्रवाशांसाठी महत्त्वाची बातमी समोर आली आहे. भारतीय रेल्वेने आगाऊ तिकीट आरक्षणाच्या नियमात मोठा बदल केला असून, १ नोव्हेंबर २०२६ पासून या नव्या नियमाची अंमलबजावणी होणार आहे. यापुढे प्रवाशांना रेल्वेचे आरक्षित तिकीट प्रवासाच्या तारखेच्या केवळ ६० दिवस आधीच बुक करता येणार आहे. यापूर्वी ही मुदत १२० दिवसांची होती. त्यामुळे लांब पल्ल्याच्या प्रवासाचे नियोजन करणाऱ्या प्रवाशांना आता आरक्षणाची वेळ बदलावी लागणार आहे.

भारतीय रेल्वे हे देशातील सर्वाधिक वापरले जाणारे प्रवासाचे साधन आहे. दररोज लाखो प्रवासी रेल्वेने प्रवास करतात. सण, सुट्ट्या, लग्नसराई आणि पर्यटनाच्या हंगामात रेल्वे तिकिटांना मोठी मागणी असते. अशा परिस्थितीत आगाऊ आरक्षणाचा कालावधी कमी करण्याचा निर्णय प्रवाशांसाठी महत्त्वाचा ठरणार आहे.

नेमका काय बदल झाला?
आतापर्यंत प्रवाशांना प्रवासाच्या तारखेच्या १२० दिवस आधी रेल्वेचे आरक्षित तिकीट काढण्याची सुविधा उपलब्ध होती. मात्र, नव्या नियमानुसार ही मर्यादा कमी करून ६० दिवस करण्यात आली आहे. म्हणजेच प्रवाशांना आता दोन महिन्यांपूर्वीच आपल्या प्रवासाचे आरक्षण करता येणार आहे.

हा बदल IRCTC वेबसाइट आणि मोबाईल अॅपवरून तिकीट बुक करणाऱ्या प्रवाशांसाठीही महत्त्वाचा आहे. १ नोव्हेंबर २०२६ पासून नव्या आरक्षण कालावधीनुसार तिकीट बुकिंग करावे लागणार आहे. हा निर्णय १७ ऑक्टोबर रोजी घेण्यात आल्याची माहिती देण्यात आली आहे.

प्रवाशांवर काय परिणाम होणार?
या निर्णयामुळे विशेषतः दिवाळी, उन्हाळी सुट्ट्या किंवा इतर सणांच्या काळात प्रवास करणाऱ्या नागरिकांना आपल्या आरक्षणाचे नियोजन नव्या वेळापत्रकानुसार करावे लागेल. यापूर्वी चार महिने आधी तिकीट काढण्याची सवय असलेल्या प्रवाशांना आता ६० दिवसांच्या आरक्षण मर्यादेची काळजी घ्यावी लागणार आहे.

लांब पल्ल्याच्या गाड्यांमध्ये जागांची मागणी अधिक असल्याने तिकीट बुकिंग सुरू होताच आरक्षण करण्याचे महत्त्व वाढणार आहे. त्यामुळे प्रवाशांनी प्रवासाची तारीख निश्चित करून आरक्षण सुरू होण्याच्या वेळेवर लक्ष ठेवणे आवश्यक ठरणार आहे.

रेल्वे सेवांमध्ये AI तंत्रज्ञानाचाही वापर-
दरम्यान, भारतीय रेल्वेकडून प्रवाशांच्या सुविधांसाठी आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर वाढवण्यावर भर दिला जात आहे. कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या (AI) माध्यमातून रेल्वेतील उपलब्ध जागा, तिकिटांची मागणी आणि विविध स्थानकांवरील प्रवाशांची गर्दी यासंदर्भातील माहिती अधिक प्रभावीपणे उपलब्ध करून देण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत. यामुळे प्रवाशांना प्रवासाचे नियोजन करणे सोपे होऊ शकते.

एकूणच, १ नोव्हेंबरपासून लागू होणारा ६० दिवसांचा आगाऊ आरक्षण नियम रेल्वे प्रवाशांसाठी महत्त्वाचा बदल आहे. त्यामुळे प्रवासाचे नियोजन करणाऱ्या नागरिकांनी जुन्या १२० दिवसांच्या नियमाऐवजी नव्या आरक्षण मर्यादेची माहिती ठेवणे गरजेचे आहे.